أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

230

قانون ( فارسى )

پس در هر دو حالت اگر تحليل رفتن ماده همراه باشد به نفع بيمار است ، اما اگر پژمردگى ناشى از بيمارى بر بيمار آيد بيمار را به مرگ محكوم كند درحالىكه پيش‌درآمدى از پاكسازى يا روىآورى ترسناك و جاى نگرانى پديدار نمىشوند . اين را نيز بدان ! كه بيماريها در مسألهء بحران باهم اختلافاتى دارند و همگى بر يك رويه بحران‌ساز نيستند ؛ در برخى از بيماريها در اوايل بيمارى شدتى هست كه به بحران مىماند ، امّا سپس آرام مىگيرد و بيمار تسكين مىيابد ؛ امّا در برخى از بيماريها مسأله برعكس است ، در اوايل بيمارى خبرى از حالت بحرانى نيست ولى بعدا حالت بحرانى بيمار شدت يابد . بسيار رخ مىدهد كه از نشانيها چنين برمىآيد كه در حالت بحرانى مادهء سبب بيمارى - كه از جا بركنده و رانده مىشود - به سويى مىرود كه به زيان بيمار است ، يعنى راه به اندامى دارد كه آن اندام تحملش را ندارد ؛ پس بايد در اين حالت آن طرف را كه گذرگاه بيرون راندن ماده است و نيز آن اندام را تقويت كنى و نيروبخشى و در عين حال كوشش كنى كه ماده را از آن منحرف سازى و به راه مخالف هدايت كنى . اين را نيز بدان ! كه شايد يك وقتى بحرانى خوب و پسنديده را شاهد باشى و چنان فكر كنى كه در ششم روز بيمارى آمده است ، در صورتى كه بايد روز هفتم باشد ؛ بايد به دقت حساب را بررسى كنى ، زيرا بسيار كم و به‌ندرت رخ مىدهد كه بحران ششم روز خوب باشد ، اكثرا و عادتا بحران خوب حتما بعد از روز ششم مىآيد . اين را نيز بدان ! كه هر نوع از بيماريها - هرچه باشند - يكى از شش حالت زير را دارند : 1 - يكباره و بدون مقدمه حالت تغيير مىكند و رو به خوبى و بهبودى مىرود . 2 - يكباره و بدون مقدمه حالت تغيير مىكند و به سوى بدحالى مىگرايد و به مرگ بيمار مىانجامد . 3 - حالت بيمار كم‌كم و به تدريج رو به بهبودى مىرود . 4 - بيمارى هست و كم‌كم و به تدريج رو به مرگ بيمار در حركت است . 5 - يك دفعه بدحالى رخ مىدهد و كم‌كم به سوى خوبى مىگرايد و به بهبود بيمار مىانجامد . 6 - مىبينى كه حالت بيمار نويدبخش و رو به خوبى است ، امّا يك دفعه حالش به هم مىخورد و مىميرد . اين را نيز بدان ! كه نام بحران بنا به قول كسانى كه جاى اعتماد و باور هستند ، از كلمهء يونانى مشتق است . يونانيان آخرين حكم قاطع دادگاه را بحران گويند ، و منظور از كلمهء بحران در بيمارى همان است كه مثلا دو نفر باهم دعوا و دشمنى دارند و به دادگاه مىروند و قاضى آخرين حكم را در اين باره صادر مىكند كه برو برگردى ندارد ؛ به نفع يكى و به زيان ديگرى حكم مىكند ، يعنى جدائى در ميان مىاندازد و پيوند را مىگسلد . نشانيهاى بحران به‌طور عموم اگر بنا باشد كه بحران بيمارى در روز رخ دهد ، يا در شب بيمار به حالت بحرانى درآيد ، شب